Σάββατο, 2 Δεκεμβρίου 2017

Ιστορικές λεπτομέρειες


Ο Stott σε πλοίο στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του 
χρόνου του με την SOE στην Ελλάδα.

Η βρετανογερμανική προσέγγιση
κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ξεκίνησε
από το … Κυριάκι Βοιωτίας.

Όταν οι απλοί άνθρωποι γράφουν,
με δική τους πρωτοβουλία, ιστορία.

Υπόθεση Don Stott
Το Μάιο  του 1941 ο Νεοζηλανδός λοχίας Donald Stott τραυματίστηκε και αιχμαλωτίστηκε από τις γερμανικές δυνάμεις στην Κρήτη. Γρήγορα κατάφερε να δραπετεύσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης αιχμαλώτων, πηδώντας με κοντάρι, μέρα μεσημέρι, το συρματόπλεγμα.
Κρύφτηκε για αρκετούς μήνες στην Κρήτη και ύστερα από πολλές περιπέτειες κατόρθωσε, τελικά, να φτάσει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Εκεί έγινε μέλος της «Special Operations Executive» («S.O.E) - Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων.
Τον Απρίλιο του 1943, ανθυπολοχαγός πια, έπεσε με αλεξίπτωτο στην Ελλάδα. Μερικές εβδομάδες αργότερα διορίστηκε σύνδεσμος αξιωματικός με τον ΕΛΑΣ Αττικοβοιωτίας.
Παρόλο που ήταν βαθιά συντηρητικός στις πολιτικές του απόψεις, διατηρούσε αρκετά καλές σχέσεις με το νέο του περιβάλλον. Μάλιστα, σε μια γερμανική εκκαθαριστική επιχείρηση διακινδύνευσε ο ίδιος, προκειμένου να σώσει κάποιον τραυματισμένο αντάρτη από την αιχμαλωσία.
Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, παρά την άρνηση  συμμετοχής και συνδρομής του ΕΛΑΣ - πράγμα που τον εξόργισε ιδιαίτερα - υπήρξε ο πρωταγωνιστής της καταστροφής της γέφυρας του Ασωπού, με την οποία διακόπηκε η μοναδική σιδηροδρομική γραμμή Βορρά - Νότου της Ελλάδας για 71 μέρες.
Είναι ο ίδιος που πέτυχε την πρώτη αεροπορική ρίψη πολεμικού υλικού στο 34ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, παρά την απέχθεια των Βρετανών, για οποιαδήποτε ανεξέλεγκτη ένοπλη δύναμη στη νευραλγική ζώνη κοντά στην Πρωτεύουσα.
Το διάστημα αυτό φαίνεται ότι είχε ως έδρα του το Κυριάκι Βοιωτίας, όπως θα φανεί και από τα αναφερόμενα παρακάτω.

Παρασκευή, 1 Δεκεμβρίου 2017

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ……..ΚΟΥΝΕΛΙΑ!!!




Του Στέργιου Μπακολουκά

Τον συναντήσαμε στην επιστροφή μας από το δάσος, μόλις κατεβήκαμε από τ’ αυτοκίνητα, αφού προηγουμένως τα στριμώξαμε γύρω από ένα όμορφο νεαρό και υγιέστατο έλατο που δεσπόζει στην είσοδο της Ταβέρνας.

Ξέραμε ότι εκείνος το είχε φυτέψει όπως και τα άλλα δέντρα που βρίσκονταν στο πλάτωμα και γι’ αυτό επίτηδες τα βάλαμε εκεί, σίγουροι για την άδειά του.

Μας παρακολουθούσε μέσα από το τζάμι της κουζίνα, ταχτοποιώντας καμιά δεκαριά αρνιά στη βιτρίνα –ψυγείο του μαγαζιού.

Σε λίγο βγήκε έξω χαρούμενος να μας προϋπαντήσει.

Παρόλο που ήταν Δεκέμβριος το πρόσωπό του ήταν ιδρωμένο από τις εργασίες που καταπιανόταν. Προχωρώντας προς το μέρος του παρατήρησα στο γέρικο ρυτιδωμένο μέτωπό του, τον ιδρώτα που έτρεχε, ν’ αλλάζει αυλακιά, όσο αυτός έσπευδε με απλωμένα χέρια να μας χαιρετήσει.

Ήταν ογδόντα χρονών και όμως δούλευε ακόμα! 

Ήταν από αυτούς τους ανθρώπους που η δουλειά, σημαδεύει την ίδια τους την ύπαρξή και τους συνοδεύει μέχρι το τέλος της ζωής τους.

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

Η ΖΩΗ ΕΧΕΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ!




Του Στέργιου Μπακολουκά

Ο Νοέμβρης μπήκε θριαμβευτικά εδώ και κάνα δυό βδομάδες, κάνοντας από την αρχή τη δουλειά για την οποία αγαπήθηκε από γεωργούς και κτηνοτρόφους. Άρχισε να βρέχει πότε σιγά και πότε δυνατά, χωρίς να τον νοιάζει αν κάποιοι, ξεχνώντας την χρησιμότητά του, τον αποκαλούν ‘’χαμένο μήνα’’ επειδή τάχατες οι μέρες του είναι μικρές νυχτώνοντας γρήγορα, αφήνοντας έτσι λίγες εργάσιμες ώρες στους νοικοκυραίους. 

Αυτός πάντως θα συνεχίσει να κάνει τη δουλειά του, κι αυτοί ας λένε ότι θέλουν!

Το χώμα έσκασε και το πρώτο χορτάρι, εδώ και κάμποσες μέρες, εμφανίστηκε κάτω από τα λιόδεντρα. 

Οι ……….προβατίνες γέννησαν όλες με το καλό και χωρίς πολλά προβλήματα. 

Ο Γέρο Τσέλιγκας περιόρισε τ΄ αρνιά στο μαντρί και τις μανάδες τις αμόλησε απ΄ το πρωί κάτω από τις ατίναχτες ελιές, να κορφολογήσουν το φρέσκο χορτάρι, να βοσκίσουν καμιά πεσμένη ελιά, να ξεπιαστούν και να ξαποστάσουν, από την κλεισούρα των τελευταίων βροχερών ημερών αλλά και από το συνεχόμενο βύζαγμα της νέας γενιάς.

Πάνε δυό μήνες που κατέβασε τα ‘’πράματα’’ από τον Παρνασσό, στο χειμερινό μαντρί και είναι ευχαριστημένος, γιατί η χρονιά πήγε καλά και οι μανάδες, τότε μεν , ήταν όλες γκαστρωμένες και παχιές, σήμερα δε μεταμορφώθηκαν σε γαλάρες και τροφούς .

Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

ΑΡΑΧΩΒΙΤΗΣ



Ανδρική φορεσιά από την Αράχωβα του Παρνασσού. Το σχέδιο κυκλοφόρησε στο λεύκωμα που εξέδωσε το 1941 με τον τίτλο «ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ» η Αθηνά Ταρσούλη, με 65 έγχρωμες εικόνες τοπικών ελληνικών ενδυμασιών, οι οποίες είναι έργα της ίδίας, και είναι αποτέλεσμα της περιοδείας της που πραγματοποίησε σχεδόν σε όλη την Ελλάδα.

Πέμπτη, 2 Νοεμβρίου 2017

Λαογραφικά του Νοεμβρίου στην Αράχωβα



Του Γιώργου Οικονόμου

Ψάχνοντας τις σημειώσεις μου, ανέσυρα κάποια λαογραφικά στοιχεία που αφορούν στην Αράχωβα για το μήνα Νοέμβριο, που σας παραθέτω εν συντομία.
Ο Νοέμβριος ο ενδέκατος μήνας του χρόνου, αποτελεί το βασικό προάγγελο του χειμώνα. Αποκαλείται τοπικά και "Νουέμβριος" ή "Νουέμβρς". Στο αρχαιοελληνικό αττικό ημερολόγιο ο Νοέμβριος ήταν ο πέμπτος κατά σειρά μήνας και ονομαζόταν «Μαιμακτηρίων» από την εορτή «Μαιμακτήρια». Στα Λατινικά λέγεται και Novam, εξ’ ου και το σημερινό όνομα του.
Έχει αρκετές προσωνυμίες , εξαιτίας των μετεωρολογικών φαινομένων του Νοέμβρη ή των εργασιών των γεωργοκτηνοτρόφων.

Έτσι καλείται:
• Βροχάρης, επειδή είναι ο πλέον βροχερός μήνας ετησίως.
• Μπρουμάρης, εξαιτίας της πάχνης αρκετών πρωινών του Νοεμβρίου.
• Σποριάς ή Σπορίτης, εξαιτίας της σποράς.
• Κρασομηνάς, διότι το μήνα αυτό ανοίγουν τα κρασιά.
• Μεθυστής, επειδή πολλοί δοκιμάζοντας τα κρασιά, μεθούν.
• Σκιγιάτ(η)ς, γιατί η σκιά (νύχτα) υπερέχει σημαντικά της ημέρας.
• Παχνιστής, γιατί παχνίζουν τα ζώα.
• Νιαστής, γιατί γίνονται τα τελευταία οργώματα.
• Ξυλευτής, γιατί κόβουν ξύλα εν’ όψει του χειμώνα.
• Χαμένος, επειδή εξαιτίας των μικρότερων ημερών, μειώνεται συνολικά ο χρόνος εργασίας.
• Ανακατεμένος, λόγω του άστατου καιρού του.
Αντίστοιχα εξαιτίας των γιορτών του Νοεμβρίου, αποκαλείται και Αρχαγγελίτης ή Άγιομηνάς, Αντριάς κλπ.

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

ΣΤΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑ ΤΟ 1894



Η ΛΕΒΑΔΕΙΑ

Περιοδεύων συνεργάτης έγραψεν ημίν εκ Λεβαδείας:

«Από τεσσάρων ήδη ημερών διατρίβω εν Λεβαδεία. Παρά του πόδας του Λαφυστίου όρους μετά την υπό του Ομέρ Βρυώνη παντελή πυρπόλησιν αυτής κτισθείσα η πόλις αύτη, τα μέγιστα προήχθη ιδίως από της εποχής της Μεταπολιτεύσεως. Είναι πόλις εξόχως γεωργική, εμπορική και βιομηχανική, διά μέσου δε αυτής ρέει ωραιότατος ποταμός, η χαριτωμένη Έρκυνα, κυρίως ειπείν αύτη δεν ρέει ύδωρ αλλά χρυσόν και άργυρον διά τους κατοίκους της Λεβαδείας. Εντός μεν της πόλεως τας όχθας αυτής κοσμούσιν αυτοφυείς βαθύσκοι και δροσεροί πλάτανοι, εντος δε της πόλεως επίσης αυτοφυείς ιτέαι, προσφιλείς των τριγόνων κατά το θέρος κατοικίαι. 

Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

ΠΩΣ ΕΙΔΑΝ ΟΙ ΧΩΡΙΚΟΙ ΤΑΣ ΕΟΡΤΑΣ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ



Ο ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ – ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ Η  ΣΥΡΡΟΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΟΥΣ

Κανείς σχεδόν από τους Αθηναίους, εκτός ελαχίστων που απόμειναν και ακόμη ολιγώτερον που ήλθαν για να ξαναδούν τα αλησμόνητα θεάματα, δεν παρηκολούθησαν τας ανεπισήμους Δελφικάς Εορτάς, που εδόθησαν χάριν του λαού την παρελθούσαν Τετάρτην και Πέμπτην ενώπιον δέκα και πλέον χιλιάδων θεατών, οι οποίοι εκουβαλήθησαν συν γυναιξί και τέκνοις από όλα τα σημεία της Ελλάδος και ιδία από τας πέριξ κοινότητας. 

Ο περισσότερος κόσμος ήλθεν από τας κοινότητας της Δεσφίνης, της Κίρας, του Χρυσσού, της Αραχώβης, της Ιτέας, της Αμφίσσης, αι οποίαι μαζί με την κοινότητα των Δελφών, έλαβον μέρος εις τους νεοελληνικούς αγώνας τους τελεσθέντας την Τετάρτην το πρωί εις το αρχαίον Στάδιον. Μέχρι της Τετάρτης η νοικοκυράδες καιτα κορίτσια των Δελφών έμεναν στο σπίτι και επεριποιούντο τους ξένους. Την Τετάρτη το πρωί όμως ήταν γιορτή. Όλες εστολίσθησαν και πήγαν στο Στάδιο να ιδούν τους αγώνας. Αι Ωκεανίδες, αι Ικέτιδες, αι κυρίαι της Εκθέσεως και όσοι Αθηναίοι έμεναν ακόμη έχασαν τους σπιτονοικοκυραίους των από τα ξημερώματα. Ξύπνησαν με την αυγή και βγήκαν με τον ήλιο.

Δευτέρα, 18 Σεπτεμβρίου 2017

Η Φυλλοξήρα



(… η διαχρονική,

ή απλά μαθήματα οικιακής οικονομίας και όχι μόνο.)

Το παρακάτω αξιόλογο και πάντα επίκαιρο κείμενο από τα «Διηγήματα Αγροτικά και Ηθογραφικά» του Δημητρίου Αινιάνος [1800-1881] - ιδιαίτερου γραμματέα του μεγάλου ήρωα της επανάστασης Γεωργίου Καραϊσκάκη - έχει μεταφερθεί απ’ την καθαρεύουσα στη δημοτική, για διευκόλυνση των νεαρών αναγνωστών μας.
***
Κατά τις τελευταίες μέρες του Αυγούστου, ένα πρωί, πήγα σε ένα από τα καφενεία, που βρίσκονται κοντά στο σπίτι μου. Εκεί ήσαν μεταξύ πολλών άλλων και τρεις άνθρωποι, που βιάζονταν να πιούνε τον καφέ τους και να πάνε στα αλώνια με τις σταφίδες, όπου, όπως λέγανε, είχαν ακόμα κάποιες δουλειές για το στέγνωμα  και τη μεταφορά τους στις αποθήκες. Επειδή  το σημαντικότερο  αντικείμενο συζήτησης της εποχής ήταν οι σταφίδες, βρήκα ήδη συζήτηση σε εξέλιξη για αυτό το θέμα. Όλοι από κοινού θλίβονταν τους σταφιδοκαλλιεργητές, για την καταστροφή των σταφίδων από την φυλλοξήρα.

Τετάρτη, 13 Σεπτεμβρίου 2017

Ο ΘΑΝΑΣΗΣ



Στις πρώτες και δεύτερες Δελφικές εορτές του 1927 και 1930, ένας ωραίος, νέος χωρικός από τη Δεσφίνα κλέβει τις εντυπώσεις των επισκεπτών. Το όνομά του Θανάσης Καΐλας. Το νέο αυτό και γερό παλικάρι δεν πέρασε απαρατήρητο από τη φωτογράφο των Δελφικών εορτών Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη  γνωστή ως Nelly's όπου μας τον απαθανατίζει με το φακό της. Ακόμα και ο τύπος της εποχής ασχολήθηκε με το νεαρό Δεσφινιώτη Θανάση Καΐλα, όπου ενδεικτικά διαβάζουμε:

[…]
“Επηκολούθησεν η επίδειξις της Θεσσαλονίκης, και είτα οι νεοελληνικοί αγώνες των οποίων τ’ αποτελέσματα είνε τα εξής:
1) Δρόμος από Αραχώβης εις Δελφούς (11 χιλιόμετρα). Πρώτος ο ακμαιότατος Αθαν. Καΐλας εκ Δεσφίνης, εις 42’ λεπτά, δεύτερος Γεώργ. Ανδρέου εξ Αγίας Ευθυμίας εις 44’ λεπτά και τρίτος είνε Αραχωβίτης.”
[…]

Τρίτη, 5 Σεπτεμβρίου 2017

«Η συμβολή της υφαντουργικής παραγωγής των αρχών του 20ου αιώνα στην οικονομική ανάπτυξη της Αράχωβας»


Η Εμπορική δραστηριότητα δυο τοπικών επιχειρήσεων μέσα από την αρχειακή συλλογή Λουκά Παπαλεξανδρή.




Το Λαογραφικό Μουσείο Αράχωβας σας προσκαλεί στη διάλεξη του Λοχαγού της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού/ΓΕΣ κ. Ιωάννη Μπόγρη, Ιστορικού-Ερευνητή, με θέμα «Η συμβολή της υφαντουργικής παραγωγής των αρχών του 20ου αιώνα στην οικονομική ανάπτυξη της Αράχωβας», που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 10 Σεπτεμβρίου 2017 και ώρα 7 μ.μ. στο αμφιθέατρο του Λαογραφικού Μουσείου. Μέσα από ανέκδοτες αρχειακές πηγές από το ιστορικό αρχείο του Αραχωβίτη συλλέκτη Λουκά Παπαλεξανδρή, ο συνεργάτης του Μουσείου μας κ. Ι. Μπόγρης ανασυνθέτει τη δραστηριότητα δύο τοπικών εμπορικών επιχειρήσεων στην Αράχωβα των αρχών του 20ου αιώνα, παρουσιάζοντας μοναδικά στοιχεία για τον κύκλο της υφαντουργικής παραγωγής σε αυτήν και αναδεικνύοντας τη σπουδαιότητα του ανωτέρω αρχείου για τη μελέτη της νεότερης ιστορίας και λαογραφίας του τόπου μας.